Hatasız Adam: Ölü Adam
“Kim hata yapmaz, kim acı çekmez?” sorusunun cevabı basittir: ölü bir adam. Adamdan maksat elbette insan...
Çünkü hata yapmamak ve acı çekmemek, yaşamın değil; hareketsizliğin, seçimsizliğin ve ilişkiden kaçınmanın sonucudur. Limandan hiç çıkmayan bir gemi de fırtınaya yakalanmaz, dalgalarla boğuşmaz, yönünü şaşırmaz. Ama aynı nedenle hiçbir yere de gidemez.
Liman güvenlidir; fakat yaşam limanda tüketilecek bir süreç olmaktan çok daha fazlasıdır... Hayatı doldurmak, yaşamı tecrübe etmek için limandan çıkmak, açık denizlerin size sunduğu acı-tatlı, iyi-kötü, güzel-çirkin tecrübeleri edinmek, heybenizi doldurmak ve limana gururla dönmek.. sonra yine açık denizlere bu sefer daha donanımlı açılmak…
İnsan da böyledir. Doğası gereği kusursuz değil; sınırlı, yanılabilir ve eksik bir canlıdır. Değerleri, prensipleri vardır ama denizi tekinsizdir. Görünür fırtına ve dalgaları, görünmez iniş ve çıkışları denize dahildir. Bazen pusulanız bozulmasa, yakıtınız-mürettabatınız tam olsa da, düşebilir, şaşabilir, kafanız karışabilir. Pusula doğru istikameti gösterirken, siz yanlışa gidebilirsiniz. Yanlışa doğru, doğru pusulaya bozuk diyebilirsiniz; diyebilirsiniz çünkü sınırlı, yanılabilir ve eksik bir canlısınız.
Eksik tarafınız günaha, etik kaymalara, yanılabilir tarafınız hata ve yanlışa, sınırlı taraflarınız da acı ve ızdıraba yelken açtırır. Gözlerini pusuladan kaçırtır, değerleri değersizleştirir. Sonra fırtına durulur, dalgalar teskin olur. Görünmezler görünür, dalgalara karışanlar su yüzüne çıkar.
Kabul ve Kararlılık Terapisi
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) tam burada devreye girer. ACT, denizi sakinleştirmeyi, fırtınayı durdurmayı ya da dalgaları yok etmeyi vaat etmez; çünkü bunların hiçbiri insanın kontrolünde değildir. ACT’nin odağı, fırtınanın varlığı değil, fırtına varken ne yaptığınızdır. Pusula hâlâ çalışıyorken onu denize atmak mı, yoksa dalgalara rağmen ona bakmayı sürdürmek mi? Asıl soru budur.
İnsan çoğu zaman acıyı, hatayı ya da etik bir sapmayı “yanlış yolda olduğunun kanıtı” olarak algılar. Oysa ACT perspektifinden bakıldığında bunlar çoğu zaman, değerli bir yolda ilerlemenin bedelleridir. Açık denize çıkan gemi su alabilir; bu, geminin yanlış olduğu anlamına gelmez. Aksine, geminin hâlâ seyirde olduğunun işaretidir. Sorun suyun varlığı değil, su var diye rotayı terk etmektir.
ACT, kişiye dalgalarla savaşmayı öğretmez; çünkü dalgalarla savaşmak gemiyi yorar. Bunun yerine, dalgaları fark etmeyi, onlara yer açmayı ve pusulayı gözden kaybetmeden ilerlemeyi öğretir. Acı, hata, pişmanlık ya da suçluluk bu yaklaşımda düşman değil; seyahatin kaçınılmaz eşlikçileridir. Onlardan kurtulmaya çalışmak, çoğu zaman gemiyi limana geri döndürür; hatta bazen, bir daha sefere hiç çıkmamaya ikna eder.
Bu yüzden hata yapmak bir bozukluk değil, seyirde olmanın doğal eşlikçisidir. Acı çekmek, yanlış bir hayat yaşandığının değil; hayatla temas hâlinde olunduğunun göstergesidir. Hatasız ve acısız bir yaşam ideali, psikolojik olarak olgun bir insanı değil; limana demirlemiş, hiç sefere çıkmamış, pruvası paslanmış, karinası delinmiş, güvertesi ıssızlaşmış bir gemiyi tarif eder. Anlam ise, güvenli sularda değil; yön duygusu korunarak geçilen açık denizlerde bulunur.
Ölü Adam Kuralı bize son bir şeyi daha hatırlatır: Batmayan tek gemi, hiç denize açılmamış olandır. Ama o gemi, hiçbir yolculuk yapmaz; hiçbir hikâyesi, hiçbir seferi ve hiçbir dönüşü yoktur. Liman güven verir, pusula yön verir; fakat yaşam, fırtınaya rağmen pusulayı elden bırakmadan yola çıkma ve hayatın öteki limanına doğru yolculuğa devam etme cesaretidir.
Yolculuk sonsuz değildir; her zaman eğlenceli değildir. Eğer yorulur, yıpranır ve yardıma ihtiyacınız olursa LimanTerapi her zaman sizin yanınızdadır.
Çünkü her yolcu bir limanı hak eder…
